Wielkopolanie określają siebie i są postrzegani przez mieszkańców innych regionów Polski jako ludzie gospodarni, pracowici, przedsiębiorczy i nowocześni. W historii wiele jest przykładów, które potwierdzają tę opinię. Teraz, kiedy świat się otwiera i globalizuje, kiedy słyszymy zawołania typu „gospodarka oparta na wiedzy”, powstaje pytanie: jak Wielkopolanie i Wielkopolska radzą sobie z nowymi wyzwaniami i czy owa gospodarka w regionie jest nowoczesna, innowacyjna oraz w jakim stopniu wykorzystuje silne zaplecze naukowe, badawcze i rozwojowe Poznania i pozostałych ośrodków w regionie.
Na tak postawione pytanie najlepiej odpowiedzieć, posługując się wiarygodnymi liczbami, które pochodzą z badania okresowego przeprowadzonego w roku 2011 przez GUS, dotyczącego innowacji w przemyśle w latach 2008-2010 (poprzednie wykonywano w przedziałach 2006-2008, 2004-2006, 2002-2004 itd.).
Spośród przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego zatrudniających powyżej 10 pracowników, w Wielkopolsce złożyło sprawozdania 3479. Ale tylko 590 określiło się jako innowacyjne. Oznacza to, że 16,1% wprowadziło w badanym okresie najnowsze produkty lub procesy wytwórcze. Wśród tych przedsiębiorstw przeważały prywatne (559). Jeśli chodzi o wielkość mierzoną zatrudnieniem, to 230 zatrudniało 10-49, 243 – 50-249, a 86 – powyżej 250 pracowników. W 85% były to zatem przedsiębiorstwa małe i średnie (MSP).
Źródła innowacji są różnorodne, warto na niektóre zwrócić uwagę. Dla 446 przedsiębiorstw tkwiły wewnątrz nich samych, zaś dla 83 także w firmach tej samej grupy. Odmiennie niż w wielu gospodarkach, wielkopolskie przedsiębiorstwa nie czerpią z osiągnięć nauki czy Jednostek Badawczo-Rozwojowych. Ogromna większość uważa, że żadnego znaczenia dla innowacji nie mają instytuty PAN (504 odpowiedzi), instytuty badawcze (446 odpowiedzi) i uczelnie wyższe (431 odpowiedzi). Tylko kilkadziesiąt podmiotów (40-90) uznało, że jednostki te wywierają duży lub średni wpływ na innowacyjność.
Podejmowanie działalności unowocześniającej związane jest z nakładami finansowymi. Brak środków własnych jako istotną przeszkodę wykazały 302 spośród 1059 przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego, natomiast brak środków zewnętrznych – 242, a zbyt wysokie koszty innowacji – 313. Ponad 300 podmiotów w każdej kategorii stwierdziło, że nie ma w tym zakresie problemów.
Około 1500 przedsiębiorstw (spośród 3479) podnosi ważny problem braku wykwalifikowanego personelu, informacji o rynkach i partnerach biznesowych lub technologiach.
Dane te potwierdzają istnienie barier, które utrudniają i hamują aktywność innowacyjną prawie 84% przedsiębiorstw. Nie wdając się w zawiłe i szczegółowe analizy, można stwierdzić, że przedsiębiorstwa, czerpiąc inspiracje, w większości polegają na własnych siłach i zasobach. Są więc zamknięte na inne podmioty ze swojej grupy, przede wszystkim na konkurentów. Działalność innowacyjna jest kosztowna i często obarczona dużym ryzykiem, również finansowym. Około 25% przedsiębiorstw wskazuje, że brak środków własnych lub zewnętrznych i wysokie koszty innowacji to najważniejsze przeszkody w działalności innowacyjnej. Również około 25% przedmiotów wypowiada się całkowicie przeciwstawnie.
Pomiędzy przedsiębiorstwami a sferą nauki wznosi się mur utrudniający, a nawet uniemożliwiający współpracę, wymianę wiedzy, pomysłów, idei, informacji o rynkach, technologiach i zapotrzebowaniu na wyszkolone kadry. Różne były i są przyczyny jego powstawania i trwania. Ten mur, jak ongiś mur berliński, oddziela dwa żywioły, a im szybciej runie, tym lepiej dla gospodarki. Trwają więc poszukiwania odpowiednich narzędzi, które będzie można wykorzystać do jego osłabienia i demontażu.
Zmiana prawa w sferze gospodarki, finansów, szkolnictwa i nauki jest z pewnością nieodzowna, aby tę współpracę ożywić. Państwo, władze samorządowe, lokalne, system szkolnictwa powinny współdziałać na rzecz poprawy edukacji i poziomu kapitału społecznego Wielkopolan. Wysoki kapitał społeczny to wysokie zaufanie, współpraca, wiarygodność, lojalność, przestrzeganie norm, solidarność, uczestnictwo. Bez tych przymiotów trudno mówić o wspólnym budowaniu relacji i współpracy dla przyszłości. Są one źródłem wymiany informacji potrzebnej dla tworzenia nowości, czyli innowacji.
Dla wzmocnienia innowacyjności Wielkopolski zrobiono już wiele. Na przykład opracowano Regionalną Sieć Innowacyjności, powstały tzw. parki naukowe i technologiczne, inkubatory innowacyjności i przedsiębiorczości, centra doskonałości.
Wykorzystano Internet jako narzędzie komunikacji i przekazu informacji. Działają różne platformy, np. wpi.poznan.pl (prowadzona przez Urząd Miasta Poznania), winnova.pl (prowadzona przez Poznański Park Naukowo-Technologiczny przy UAM). Przejawiają one różnorodną i bogatą działalność głównie informacyjną, prowadzą szkolenia i doradztwo, organizują konkursy i szkolenia, posiadają bazy danych itp.
Brakuje natomiast w Wielkopolsce, a także w Polsce platformy internetowej opartej na pomyśle innowacji otwartych, realizowanych przez nieliczne na świecie serwisy takie, jak InnoCentive (USA), Innoget (Hiszpania), Prosans (Francja). Zasada ich działania jest następująca: przedsiębiorstwo zgłasza konkretne zapotrzebowanie na innowacyjny produkt, technologię czy proces, a przedstawiciele nauki, a także osoby fizyczne tworzą nowoczesne rozwiązanie według ściśle sprecyzowanych wytycznych. Jeszcze lepiej, gdy takie rozwiązanie już istnieje i czeka na okazję komercjalizacji. To przyspiesza wdrażanie innowacji i przepływ honorariów.
Polską lukę wypełni platforma www.innopena.pl. Jej budowa na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu, finansowana przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR), znajduje się w końcowej fazie.
Zanim nastąpi oficjalne uruchomienie i możliwość wejścia na stronę, tą drogą przekazujemy kilka istotnych szczegółów. Słowo-akronim innopena pochodzi z fragmentów słów w nazwie projektu rozwojowego. Jego tytuł brzmi: Opracowanie i uruchomienie platformy Internetowej INNOPENA – INNOWACJE DLA PRZEMYSŁU I NAUKI dla udrożnienia przepływu innowacyjnych rozwiązań w gospodarce. Słowo „innopena” ma wysoki poziom pozycjonowania w wyszukiwarkach (np. Google) w kontekście ze słowami takimi, jak „innowacje”.
W okresie początkowej eksploatacji, platforma INNOPENA będzie kierowana głównie ku przedsiębiorstwom, których profil działalności produkcyjnej i innowacyjnej jest zbliżony do zainteresowań i zasobów wiedzy eksperckiej Wydziału Towaroznawstwa UE w Poznaniu oraz środowisk towaroznawczych w Krakowie (Uniwersytet Ekonomiczny), Radomiu (Politechnika Radomska), Olsztynie (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), Gdyni (Akademia Morska) i innych zrzeszonych w Komisji Nauk Towaroznawczych Poznańskiego Oddziału PAN (Komisja ma zasięg ogólnopolski). Należą do nich: przetwórstwo żywności, materiały opakowaniowe do żywności, surowce chemii gospodarczej i kosmetycznej, badania rynku i opracowanie oraz testowanie koncepcji marketingowej nowych produktów, sterowanie procesami produkcyjnymi, ocena laboratoriów badawczych i kontrolnych oraz walidacja metod analitycznych, systemy zarządzania jakością, środowiskiem, bezpieczeństwem w łańcuchu żywnościowym.
Prace koncepcyjne i wdrożeniowe są zaawansowane. Obecnie informujemy o naszej inicjatywie i zapraszamy do wejścia na stronę startową platformy:
www.innopena.pl
Autor jest Kierownikiem Katedry Chemii Ogólnej Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.
Co to jest platforma INNOPENA?
To miejsce wirtualne, czyli platforma internetowa, pośrednik w procesie innowacji otwartych pomiędzy klientem (biorcą) a dawcą. Platforma zapewni anonimowość, bezpieczeństwo, ochronę praw własności intelektualnej i tajemnicy biznesowej; będzie obsługiwała całą procedurę.
Cel – poprawa wymiany informacji i komunikacji między podmiotami, kojarzenie partnerów sfery gospodarki ze sferą B&R (uczelnie wyższe, PAN, JBR) dla wspólnego i szybszego realizowania projektów rozwojowych i innowacyjnych w przedsiębiorstwach.
INNOPENA umożliwi zgłaszanie przez przedsiębiorstwa problemów z bieżącą realizacją procesów biznesowych i poszukiwanie koncepcji nowych produktów, procesów czy rozwiązań organizacyjnych i marketingowych. Przyczyni się to do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw.
Platforma ułatwi współpracę horyzontalną (wewnątrz branży) i/lub wertykalną (między branżami) w zakresie wymiany wiedzy, pomysłów, informacji o innowacyjnych sposobach i rozwiązaniach możliwych do zastosowania (w innych przedsiębiorstwach/branżach).
Klienci (K) – przedsiębiorcy poszukujący innowacyjnych rozwiązań problemów w swoim otoczeniu.
Dawcy – osoby i jednostki sektora nauki (uczelnie wyższe, JBR, instytuty), otoczenia biznesu, pozostałe przedsiębiorstwa i osoby prywatne, które chcą zająć się problemem klienta poprzez udział w „innowacji otwartej”. Mogą znać rozwiązanie podobnego problemu w innej dziedzinie działalności produkcyjnej, procesowej, organizacyjnej lub marketingowej. Mają doświadczenie, świeże spojrzenie, wyobraźnię, wiedzę, lubią wyzwania i rywalizację oraz mogą szybciej znaleźć rozwiązanie w zamian za gratyfikację, uznanie i satysfakcję.
Misja – aktywna pomoc przedsiębiorcom w rozwinięciu współpracy oraz budowie kultury otwartości i współdziałania dla innowacji. Sens tej działalności to rozwiązywanie Twoich problemów przy współudziale i pomocy innych.
Zakomunikuj swój problem za naszym pośrednictwem i zwiększ prawdopodobieństwo szybkiego i pomyślnego jego rozwiązania. Szybkość – to ważna przewaga konkurencyjna!
