poniedziałek, 26 październik 2020 20:13

Jest w orkiestrach dętych jakaś siła...

z kapelmistrzem Orkiestry Miasta Poznania przy MPK Poznań Sp. z o. o. Jarosławem Goerlichem rozmawia Mariola Zdancewicz

W tym roku Orkiestra Miasta Poznania przy MPK świętuje 65-lecie istnienia...

Orkiestra zawiązała się po różnych próbach kształtowania w latach 1952-1954. Na początku był zespół smyczkowy, następnie pojawił się akordeon, ale to nie była jeszcze namiastka orkiestry dętej. Była też zmiana dyrygenta, znalazł się człowiek, który pozwolił nabrać wiatru w żagle. To emerytowany kapitan wojska polskiego Zygmunt Woźniewicz, który pracował już wcześniej z orkiestrami. Stopniowo zaczął wprowadzać zmiany w kierunku utworzenia orkiestry dętej. W tamtych czasach dostęp do tego typu instrumentów nie był łatwy, na początku pożyczano je z różnych instytucji, część zakupiła działająca przy MPK rada zakładowa. Tak rozpoczęła się nasza historia. Za datę utworzenia orkiestry uważa się dzień pierwszej próby, czyli 7 stycznia 1955 roku. Już w tym samym roku zespół brał udział w uroczystościach pierwszomajowych. Na początku trzon muzyków stanowili pracownicy MPK...

A  dzisiaj?

A dzisiaj jest odwrotnie, nie ma nikogo. Kiedyś muzykowanie było bardzo popularne. Każdy kto miał możliwość uczenia się gry na jakimkolwiek instrumencie, praktykował to i wykorzystywał. Nawet jeśli nie zajmowano się tym zawodowo, a z reguły tak było, muzykowano w różnego rodzaju zespołach. Nie było telewizji, radia, a gra na instrumencie była formą rozrywki, spędzenia czasu w towarzystwie, które łączyła wspólna pasja. Dlatego też prawie każdy z pracowników umiał coś na instrumencie zagrać. 

Tak to funkcjonowało przez kilkanaście lat. Pan Woźniewicz przeszedł na emeryturę i 1 lutego 1968 roku orkiestrę objął poznański muzyk, pedagog i aranżer Marian Frankowski, którego znała większość osób związanych ze środowiskiem muzycznym w naszym mieście. Pracował w Teatrze Muzycznym oraz Zespole Szkół Muzycznych na Głogowskiej. Jako muzyk-pedagog miał styczność z młodzieżą, kiedy więc stopniowo starsza generacja odchodziła, Frankowski zachęcał młodzież do wstąpienia w szeregi orkiestry. Ukończenie muzycznej szkoły średniej gwarantowało coraz lepszy poziom artystyczny. Im więcej osób z wykształceniem muzycznym pojawiało się w zespole, tym bardziej poziom zaczynał rosnąć. Jako młody człowiek – był koło czterdziestki, kiedy obejmował orkiestrę – pan Marian miał myślenie postępowe. Zmieniał repertuar, wprowadzał nowocześniejsze opracowania, sam umiał aranżować, przekładać określony rodzaj muzyki na orkiestrę dętą. Sporo takich opracowań znalazło się w repertuarze orkiestry. Pojawiła się wtedy moda adaptowania muzyki klasycznej, co stanowiło spore pole do popisu. Sukcesywnie zmieniał też skład zespołu, poziom rósł. 

W międzyczasie dołączyłem do orkiestry jako muzyk. Uczyłem się wówczas na Głogowskiej. Dwa lata odsłużyłem w wojsku w orkiestrze reprezentacyjnej. Po służbie zapukałem do drzwi pana Mariana i… zostałem przyjęty do orkiestry. Po ukończeniu średniej szkoły poszedłem na studia, wtedy też pan Marian zaproponował mi praktykowanie jako dyrygent. Uczyłem się od praktycznej strony, poznawałem nie tylko zagadnienia muzyczne – przy tak dużym zespole pojawia się mnóstwo kwestii organizacyjnych, administracyjnych, czy prawnych, w których należy się orientować. 

W październiku 2002 roku objąłem orkiestrę już oficjalnie, wcześniej byłem drugim dyrygentem, aż w końcu zamieniliśmy się rolami ze względu na stan zdrowia mojego poprzednika. Dwa lata później pan Marian odszedł i zostałem sam. Stanąłem więc przed faktem organizacji wielkiego jubileuszu – w 2005 roku orkiestra świętowała 50-lecie. Było to moje pierwsze poważne wyzwanie. Postanowiłem zaprosić na uroczystość Marka Seyfrieda – nieżyjącego już dyrygenta orkiestry z Krakowa przy Hucie Sędzimira, z którym zarówno Marian Frankowski jak i ja, utrzymywaliśmy kontakty. 

Skład orkiestry cały czas się zmieniał, dochodzili nowi muzycy, którzy nie pracowali w zawodzie. Jeszcze za czasów pana Mariana przybyło sporo muzyków-emerytów z orkiestry wojskowej. Kiedy przejąłem „dowództwo” w orkiestrze, miałem do czynienia z osobami starszymi od siebie, trzeba było nauczyć się w tym odnajdywać. Starałem się to robić spokojnie, z kulturą i wyczuciem, to przecież właśnie oni tworzyli tę orkiestrę. Współpraca układała się, czas upływał i niebawem minie dwadzieścia lat, odkąd zacząłem prowadzić zespół...

W lutym Orkiestra zagrała jubileuszowy Koncert Galowy w Auli UAM... Proszę opowiedzieć o tym wydarzeniu.

Koncerty jubileuszowe rządzą się swoimi prawami. Zawsze staramy się przy ich okazji „przemycić” coś wyjątkowego, na przykład utwory z solistami, z którymi orkiestra współpracuje od dłuższego czasu, np. z Teatru Wielkiego i Teatru Muzycznego. 

Na pierwszym jubileuszu, który przyszło mi organizować zaprosiłem jako gościa specjalnego poznańskiego muzyka-akordeonistę pana Wiesława Prządkę. Na drugim, czyli 55-leciu wystąpił z nami chór Teatru Wielkiego. Na 60-leciu w roli dyrygenta pojawił się Krzesimir Dębski, który napisał dla nas specjalny utwór oraz grupa tancerek z poznańskiej Szkoły Baletowej. 

Na tegoroczny jubileusz zaprosiliśmy poznańską piosenkarkę młodego pokolenia Kasię Wilk. Pisaniem aranży, przełożeniem muzyki pani Kasi na orkiestrę dętą zajął się mój zastępca Tomasz Kaniewski. Koncert był podzielony na dwie części. Pierwsza była nieco klasycyzująca, w drugiej pokazaliśmy siebie od zupełnie innej strony. Koncert prowadzony był przez Zbyszka Grochala i Radka Elisa.

Nakręciliśmy też z tej okazji coś w stylu teledysku – ekipa filmowa wybrała się z nami tramwajem ze Zwierzynieckiej na Ogrody i z powrotem, na trasie oczywiście graliśmy. Kilka ujęć sfilmowano też na naszej sali prób. Filmik nosił tytuł „Współbrzmienie” i pojawił się w ramach cyklu „Widziane po drodze” w TVP, w którym emitowane są wydarzenia kulturalne z regionu.

Krótko po tym wielkim muzycznym święcie wybuchła pandemia. Jak z trudnymi realiami tegorocznej wiosny i lata radziła sobie grupa tak silnie wpisana w życie miasta, które na dłuższy czas właściwie zamarło? 

Można powiedzieć, że orkiestra też zamarła. W marcu, kiedy ogłoszony został lockdown, siłą rozporządzeń zmuszeni byliśmy odwołać wszystkie próby. Kolejne rozpoczęliśmy dopiero w drugiej połowie czerwca, już nie na Słowackiego, bo tam jest bardzo mało miejsca. Spotykaliśmy się na dworze, w obrębie zajezdni na Franowie, są tam duże tereny, które wykorzystaliśmy na próby marszowe. 

Już w sierpniu na Święcie Bamberskim mogliśmy zaprezentować to, co udało się wyćwiczyć. Wszystkie inne uroczystości były odwoływane, albo obchodzone w bardzo okrojonym składzie. 

Mieliśmy w planach drugi koncert jubileuszowy czy też cykl koncertów. Zaplanowany był na kwiecień, więc niestety nie mógł się odbyć. 

W lipcu z kolei miała być trzecia edycja koncertów w Parku Wilsona, też została odwołana, nikt nie chciał brać odpowiedzialności, nie wiadomo było ile publiki się pojawi. 

Może uda nam się coś zorganizować na jesień, jeśli będzie sprzyjająca koniunktura. Mam nadzieję, że w przyszłym roku będziemy już normalnie funkcjonować. A póki co odbywają się próby, skupiamy się na przygotowywaniu nowych rzeczy.

A jak wypadła parada pojazdów MPK? To kolejny wielki jubileusz – 140-lecie komunikacji miejskiej w Poznaniu. 

Pogoda początkowo nie była ciekawa, być może poranne opady wystraszyły trochę Poznaniaków, ale ostatecznie rozpogodziło się i było bardzo przyjemnie.

Tak się składa, że okrągłe jubileusze MPK przypadają zawsze w tym samym roku, co „lecia” orkiestry. Podejrzewam, że nikt tego nie planował, ale wyszło bardzo ciekawie – można się wzajemnie wspierać i wspólnie świętować. Parada miała miejsce na zewnątrz, mogła się więc odbyć, choć pierwotnie miała mieć miejsce w maju. 

Co roku z okazji św. Katarzyny – patronki pojazdów szynowych w kościele Matki Boskiej Bolesnej odbywa się msza, a przed nią orkiestra daje krótki koncert. Myślę, że w tym roku się to odbędzie. Zapraszamy!

Orkiestra zdobywa wiele nagród, doceniana jest w kraju i za granicą. Jaki jest Państwa przepis na sukces?

…To najtrudniejsze pytanie. Trudno podać przepis… Ważni są przede wszystkim ludzie, zaangażowanie, dobry repertuar, ale istotny jest także dobry mecenas, który pozwoli orkiestrze rozwijać się i spełniać te najbardziej podstawowe potrzeby. Naszym mecenasem jest MPK Poznań – utrzymuje orkiestrę na poziomie administracyjnym, lokalowym. Aktywne jest także związane z zespołem stowarzyszenie Akolada, które wspiera nas pod kątem artystycznym, często jest organizatorem koncertów.

Muzyka lubi porządek, jest to nieodzowna cecha tej dziedziny sztuki. Każdy bałagan jest bardzo destrukcyjny i do niczego dobrego nie prowadzi. Materiał dźwiękowy w dużym zespole musi być porządny, dochodzi do tego interpretacja, smak muzyczny. Wszystko to ma wpływ na odbiór orkiestry i jest oceniane podczas wszelkich konkursów, zwłaszcza za granicą. Społeczeństwo na Zachodzie bardzo sobie ceni zespoły takie jak nasz, są one bardziej popularne i doceniane, ludzie znakomicie się bawią przy ich muzyce. Mam nadzieję, że kiedyś doczekamy takich czasów także w Polsce i muzykowanie przeżyje swój renesans. Naszej młodzieży i dzieciom nie bardzo chce się zmagać z nauką gry na instrumencie, która wymaga dużo cierpliwości, odporności. A szkoda, bo wypracowuje się przy tej okazji cechy charakteru, które są w życiu bardzo potrzebne. 

Mam nadzieję, że moda na muzykowanie, o której Pan wspomniał, wróci. Urodziłam się w małym miasteczku, ale pamiętam z lat dziecinnych, że tam przy każdej okazji grała orkiestra. 

W małych miejscowościach takie zespoły były bardziej doceniane przez społeczeństwo i ówczesne władze. Wiem, że pieniędzy na wszystko brakuje, ale jeśli przestaniemy kultywować tego typu tradycje, nie będzie miał kto zagrać na uroczystości państwowej. 

Proszę sobie wyobrazić, że w samym Poznaniu za moich czasów było dwanaście orkiestr przy różnych zakładach. Kiedy zabierałem się do badań pod kątem pracy magisterskiej na temat orkiestr, było ich już tylko osiem, a gdy już ją pisałem – zostały trzy albo cztery. Zespoły eliminowały się w zastraszająco szybkim tempie, zadziałała przede wszystkim ekonomia...

Stowarzyszenie Akolada, które działa przy naszej orkiestrze, wznowiło cykl koncertów w Parku Wilsona i na Starym Rynku. Kiedyś sprawował nad tym pieczę Polski Związek Chórów i Orkiestr, patronował i prowadził, ale wszystkie te organizacje z braku finansów poupadały. Pomyślałem kiedyś, żeby to reaktywować. Pojawiły się dwie edycje rok po roku przy wsparciu Urzędu Miasta. Udało się reaktywować ideę i ludzie faktycznie zaczęli przychodzić... Warunki są tam doskonałe, świetna akustyka,  to jedna z najlepszych muszli koncertowych w Polsce!

Latem instytucje kulturalne w mieście są zamknięte, więc podobne koncerty są znakomitym sposobem na wypełnienie tej luki. 

Siedzibą Orkiestry jest piękny budynek Domu Tramwajarza przy ul. Słowackiego, który był miejscem integracji wielu pokoleń poznańskich pracowników komunikacji miejskiej. Czy wciąż odbywają się tu próby? Wspomniał Pan o zajezdni na Franowie...

Dom Tramwajarza jest siedzibą orkiestry. Chwilowo jednak przenieśliśmy się na Franowo ze względów bezpieczeństwa, mamy tam do dyspozycji dużo większą salę, możemy zachować spore odstępy między sobą. Naszą bazą wypadową w dalszym ciągu jest ulica Słowackiego. Obecnie budynek nie jest własnością MPK, lecz miasta pod Zarządem Komunalnych Zasobów Lokalowych, a od strony artystycznej administruje nim Estrada Poznańska. Działalność artystyczna w Domu Tramwajarza jest obecnie zawieszona i my też póki co tam nie funkcjonujemy, ponieważ sala, którą mamy do dyspozycji jest niestety zbyt ciasna. 

Czasy się zmieniają, a wraz z nimi sposób funkcjonowania orkiestry. Nie wszyscy muzycy regularnie chodzą na próby, zależy to od sytuacji życiowej i codziennej pracy. Orkiestra ma status amatorski, nie wiąże się z wynagrodzeniem, muzycy przychodzą więc tak często, na ile pozwala im czas. Sama sala prób to jeszcze nie wszystko, orkiestrze potrzebne są też szatnie, magazyn, biuro, biblioteka... Zespół liczy obecnie pięćdziesięciu jeden muzyków, do tego dochodzą osoby zajmujące się administracją i sprawami technicznymi. Jest nas dużo, ale dzięki temu orkiestra jest dyspozycyjna. Potrzeby lokalowe są jednak dość duże, prawdopodobnie więc trzeba będzie się z  tym wkrótce zmierzyć.

 

Warte uwagi

Organizujemy eventy firmowe

event1

Dom Wydawniczy Netter – wydawca magazynu Merkuriusz Polska prowadzi również działalność w obszarze organizowania konferencji, zjazdów, jubileuszy oraz „lecia” firm. Możemy pochwalić się ciekawymi rozwiązaniami, pełnym oddaniem w realizację danego projektu i fantazją. Najważniejszy dla nas jest zleceniodawca i to jemu służymy całą naszą wiedzą, dlatego uważamy, że warto być właśnie z nami.

Więcej…

 © Merkuriusz Polska | Redakcja: tel. +48 501 180 575, +48 515 079 888, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.