poniedziałek, 26 październik 2020 20:20

Arkadiusz Błochowiak Nowe realia polskiej gospodarki wodnej

Arkadiusz Błochowiak

Woda jest podstawą życia i rozwoju cywilizacji, ale tylko dzięki jej właściwemu zagospodarowaniu możemy czuć się bezpiecznie. O takie bezpieczeństwo przez 54 lata dbał Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu. To był dobry okres dla gospodarki wodnej. Zrealizowano wiele inwestycji związanych z zabezpieczeniem przed powodzią, zaopatrzeniem ludności w wodę, retencją wodną, jak również projektami służącymi rolnictwu. Dzięki sprawnej organizacji, doświadczeniu, specjalistycznej wiedzy i działaniom interwencyjnym niejednokrotnie Zarząd wraz z odpowiedzialnymi służbami usuwał skutki powodzi i zapobiegał ich powstawaniu. 

Od 1 stycznia 2018 r. nastąpiły zmiany w zarządzaniu wodami w kraju. W dniu 23 sierpnia 2017 r. weszła w życie nowa ustawa Prawo Wodne, zgodnie z którą z dniem 01.01.2018 r. nowo powstałe Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przejęło kompetencje, jakie do tej pory miały wojewódzkie zarządy melioracji i urządzeń wodnych. W dniu 30 grudnia 2017 r. Minister Środowiska zaakceptował statut Wód Polskich. Struktura tej instytucji wygląda następująco: Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, 11 Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej, Zarządy Zlewni – odpowiadające poziomem wcześniejszym Zarządom Melioracji i Urządzeń Wodnych oraz tzw. Nadzory Wodne.

Główna różnica pomiędzy nową a dotychczasową strukturą sprzed stycznia 2018 r. polega na tym, iż do końca 2017 r. zarządy melioracji wykonywały zadania zlecone przez Ministra Rolnictwa zajmując się m.in. administrowaniem, utrzymaniem i eksploatacją cieków naturalnych służących rolnictwu oraz realizacją inwestycji, jako podmioty podległe lokalnym marszałkom. Obecnie prawa i obowiązki zarządów melioracji przejęły Wody Polskie, w szczególności Zarządy Zlewni, które jako instytucje państwowe podlegają właściwemu ministerstwu.

Do końca 2017 r. w skali kraju było 17 zarządów wojewódzkich, w tym jeden na Żuławach. Sejmiki wojewódzkie postawiły swe zarządy melioracji w stan likwidacji, a ich dotychczasowi dyrektorzy zostali powołani na likwidatorów. 

Do Wód Polskich przeszło ok. 2,5 tys. dotychczasowych pracowników Zarządów. Obecna rola likwidatorów została ograniczona do strony formalnej, m.in. przygotowanie wniosków o wygaszanie trwałych zarządów w stosunku do gruntów skarbu państwa.

Pod zwierzchnictwem marszałków województw zarządy melioracji pracowały przez 18 lat. W tym okresie w Wielkopolsce zrealizowano zadania za ponad miliard złotych, z tego ponad 700 milionów złotych to zadania inwestycyjne, a około 300 milionów złotych wydano na utrzymanie wód i cieków. W skali całego kraju 17 zarządów, w których pracowało około 2,5 tysiąca ludzi, zrealizowano zadania na kwotę około 10 mld złotych. 

O istocie działalności likwidowanego Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu świadczą również liczby. Z dniem 01.01.2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przejęło 51 przepompowni, 38 zbiorników wodnych, w których można było retencjonować ponad 61,3 mln m3 wody, 774 km wałów przeciwpowodziowych oraz 7 tysięcy kilometrów rzek i kanałów wraz z towarzyszącymi im 56 kilometrami rurociągów, 446 przepustów wałowych, 928 innych urządzeń na rzekach i kanałach oraz 1908 budowli piętrzących. Umożliwiają one nawodnienie ponad 57 tysięcy hektarów użytków rolnych w okresach suszy.

Na przestrzeni wielu lat działalności Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu radził sobie z okresami suszy, jak i powodzi. Służby związane z gospodarką wodną służyły pomocą i radą w przeciwdziałaniu ich skutkom. 

Duże znaczenie dla gospodarki wodnej w regionie ma również tzw. mała retencja, czyli działania mające na celu spowolnienie oraz zatrzymanie odpływu wód ze zlewni rzecznej, przy zastosowaniu niewielkich zbiorników, a także budowle piętrzące na ciekach, kanałach i rowach. Na bezpieczeństwo przeciwpowodziowe mieszkańców czy skuteczną walkę z niedoborem wody składa się zarówno sprawne działanie dużych zbiorników i urządzeń, jak i metry sześcienne wody zatrzymane w gruncie dzięki mądrej agrotechnice, zadbanym rowom melioracyjnym oraz potencjałowi retencyjnemu tworzonemu na wsi i w lasach. 

Mając powyższe na uwadze przygotowany został Program Małej Retencji dla Województwa Wielkopolskiego, który został pozytywnie zaopiniowany przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego. Program ten zakładał zwiększenie retencji na terenie województwa do 180 milionów m3 wody.

Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu w okresie działalności wybudował 38 zbiorników retencyjnych pozwalających retencjonować ponad 61 milionów m3 wody. Wykonał system monitorowania i sterowania zarządzeniami przeciwpowodziowymi, który był nowatorskim rozwiązaniem w zakresie monitorowania stanu wód z możliwością szybkiego reagowania na zmieniające się warunki wodne. 

Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu wiele inwestycji zrealizował przy pomocy środków unijnych. Przeprowadzono 79 przedsięwzięć z udziałem funduszy z Unii Europejskiej. WZMiUW otrzymał przez minioną dekadę ponad 444 miliony złotych z UE. Były to fundusze z sektorowych programów operacyjnych na lata 2004-2006 oraz poprzedniej unijnej siedmiolatki: PROW i WRPO na lata 2007-2013. 

Ostatnią inwestycją jaką przeprowadził Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu, będąc już w likwidacji, było zagospodarowanie retencyjne zlewni Rowu Złotnickiego. Inwestycja ta polegała na budowie zbiornika retencyjnego wraz z filtrem gruntowo-roślinnym. Projekt otrzymał dofinansowania w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020. Celem Projektu w szczególności była poprawa stanu środowiska naturalnego, czystości wód i gleby oraz ochrona Jeziora Strzeszyńskiego. 

Dzięki zrealizowanym inwestycjom melioracyjnym i przeciwpowodziowym Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu zmienił oblicze wielu miast i wsi.

Warte uwagi

Organizujemy eventy firmowe

event1

Dom Wydawniczy Netter – wydawca magazynu Merkuriusz Polska prowadzi również działalność w obszarze organizowania konferencji, zjazdów, jubileuszy oraz „lecia” firm. Możemy pochwalić się ciekawymi rozwiązaniami, pełnym oddaniem w realizację danego projektu i fantazją. Najważniejszy dla nas jest zleceniodawca i to jemu służymy całą naszą wiedzą, dlatego uważamy, że warto być właśnie z nami.

Więcej…

 © Merkuriusz Polska | Redakcja: tel. +48 501 180 575, +48 515 079 888, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.